Buông Bỏ Thói Ôm Đồm: Không Phải Việc Gì Cũng Phải Đến Tay Mình

Trong mỗi xóm, mỗi cơ quan, thường có một người như thế: việc gì cũng đến tay, ai nhờ cũng gật đầu, ai vắng cũng mình thay. Người ấy được tiếng là tốt, là nhiệt tình, nhưng về nhà thì mệt rã rời, việc nhà bỏ bê, sức khỏe xuống dần mà không dám than. Đó là cái khổ của người ôm đồm. Buông bỏ ôm đồm không có nghĩa là trở nên vô tâm hay đùn đẩy trách nhiệm. Nó là học cách chia việc, tin người, và cho chính mình được quyền nghỉ ngơi — để việc chung vẫn chạy, mà người gánh việc không gục giữa đường.

Một tuần nằm viện của ông tổ trưởng

Ông Hai làm tổ trưởng tổ dân phố hơn mười năm. Tổ có mấy chục hộ mà việc gì cũng qua tay ông: bóng đèn đường cháy, ông gọi thợ; hai nhà cãi nhau chuyện hàng rào. Ông hòa giải; nhà ai có ma chay, ông đứng ra lo liệu; đến đợt vận động quỹ, ông đi gõ từng cửa. Con cái nhiều lần khuyên ông nghỉ, ông gạt đi: “Tao nghỉ thì ai làm? Việc này đâu phải ai cũng làm được.”

Rồi một đợt huyết áp tăng cao, ông phải nằm viện đúng một tuần. Nằm trên giường bệnh, ông lo đến mất ngủ, cứ nghĩ tổ ở nhà đang rối tung. Ngày xuất viện về tới đầu ngõ, ông ngạc nhiên thấy mọi thứ vẫn êm: anh thợ điện trong tổ đã tự lo chuyện đèn đường. Mấy cô trong hội phụ nữ chia nhau lo việc hiếu hỉ. Còn cuốn sổ thu chi được anh kế toán trẻ ghi chép rõ ràng hơn cả ông làm.

Tối đó, ông ngồi lặng trước hiên nhà rất lâu. Ông nhận ra một điều hơi đau mà thật: mình ôm hết không chỉ vì thương tổ, mà còn vì nghĩ rằng thiếu mình thì không xong. Cái nghĩ ấy, vô tình, lại làm mọi người xung quanh không có dịp trưởng thành. Từ sau đợt ốm, ông lập một danh sách việc, giao từng nhóm người phụ trách, còn mình chỉ giữ phần khó nhất và vai trò dìu dắt. Tổ vẫn êm, còn ông thì có buổi sáng thong thả đi bộ quanh xóm như bao cụ già khác.

Vì sao ta ôm đồm mà không hay biết?

Người ôm đồm thường bắt đầu từ một tấm lòng tốt. Thấy việc không ai làm, mình làm. Làm quen tay rồi, mọi người mặc định đó là việc của mình. Lâu dần, ta ôm việc vì nhiều lý do khác nhau: sợ từ chối thì bị chê là khó tính. Sợ giao cho người khác thì họ làm không bằng mình, hoặc đơn giản là đã quen cảm giác “mình là người không thể thiếu”.

Cái giá của ôm đồm trả dần theo năm tháng: sức khỏe mòn đi, thời gian cho gia đình teo lại. Và trong lòng dễ sinh oán trách — sao mình làm hoài mà không ai đỡ. Oán trách ấy nếu để lâu sẽ làm mòn chính tấm lòng tốt ban đầu. Buông bỏ ôm đồm, vì thế, là cách bảo vệ cả người làm việc lẫn công việc.

Buông đúng cách: chia việc chứ không bỏ việc

Trước hết, hãy liệt kê hết những việc mình đang ôm. Viết ra giấy, bạn sẽ giật mình thấy danh sách dài hơn mình tưởng. Sau đó, đánh dấu những việc chỉ mình mới làm được thật sự — thường ít hơn ta nghĩ rất nhiều.

Tiếp theo, giao việc kèm theo hướng dẫn và sự tin tưởng. Giao việc mà cứ đứng sau lưng sửa từng chút thì bằng như chưa giao. Hãy chấp nhận người khác làm khác mình một chút, chậm hơn mình một chút. Miễn việc đến nơi đến chốn, con đường đi có thể không cần giống hệt cách của ta.

Ngoài ra, hãy tập nói “không” một cách tử tế với những việc vượt quá sức. Một lời từ chối rõ ràng ngay từ đầu còn nhân hậu hơn một lời nhận ẩu rồi làm dở, hoặc nhận rồi ôm oán vào lòng. Nói không với một việc là nói có với sức khỏe và gia đình mình.

Cùng với việc buông ôm đồm, nhiều người cũng nhẹ lòng hơn khi tập buông bỏ sĩ diện — bởi ôm đồm đôi khi cũng bắt đầu từ nỗi sợ bị chê là không nhiệt tình.

Từ bi với người khác, cũng cần từ bi với chính mình

Đức Phật dạy về lòng từ bi, và lòng từ bi ấy trước hết phải gồm cả chính mình. Một người kiệt sức vì ôm hết mọi việc sẽ không còn đủ bình an để giúp ai lâu dài. Nghỉ ngơi khi mệt, nhờ đỡ khi quá tải, không phải là ích kỷ. Đó là cách giữ cho ngọn đèn của mình cháy được lâu để còn soi đường cho người khác.

Khi ta buông bớt việc, một điều tốt đẹp khác xảy ra: những người xung quanh được dịp bước lên. Người trẻ có cơ hội học việc, người nhút nhát có cơ hội tự tin. Buông, trong trường hợp này, chính là một cách gieo mầm cho cộng đồng của mình.

Lời kết

Không ai trong chúng ta là không thể thay thế, và nhận ra điều đó sớm lại là một phước lớn. Buông bỏ ôm đồm là trả việc về cho tập thể, trả thời gian về cho gia đình, và trả sự bình an về cho chính mình. Nếu bạn đang là người “việc gì cũng đến tay” trong nhà hay trong xóm. Hãy thử bắt đầu từ một việc nhỏ nhất: giao nó cho người khác, tin họ, và ngồi yên nhìn họ làm. Biết đâu, giống như ông Hai tổ trưởng, bạn sẽ thấy tổ vẫn êm — còn mình thì nhẹ đi rất nhiều.